RBAC Sistemi

Rol Tabanlı Erişim Kontrolü (Role-Based Access Control) sistemi detayları.

Genel Bakış

RBAC sistemi, kullanıcıların yetkilerini rollere ve permission'lara göre yönetir. Sistem, hiyerarşik bir yapı kullanarak güvenliği sağlar.

Rol Hiyerarşisi

Roller, priority değerine göre sıralanır. Düşük priority değeri = Yüksek yetki mantığı ile çalışır.

Sistem Rolleri

Rol	Priority	Açıklama	Gizli Anahtar
system.toor	1	Sistem seviyesinde erişim	Evet (X-Role-Secret header)
server.root	2	Sunucu seviyesinde erişim	Evet (X-Role-Secret header)

Yönetim Rolleri

Rol	Priority	Açıklama
mgmt.superadmin	10	Tam yetkili erişim
mgmt.admin	20	Yönetici seviyesinde erişim
mgmt.moderator	30	Moderasyon seviyesinde erişim
mgmt.editor	40	Editör seviyesinde erişim
mgmt.user	50	Kullanıcı seviyesinde erişim
mgmt.anonymous	60	Anonim seviyede erişim

Permission Sistemi

Permission Tanımlama

Permission'lar controller'larda getPermissions() metodu ile tanımlanır:

public static function getPermissions(): array
{
    return [
        ['slug' => 'users.manage', 'name' => 'Kullanıcı Yönetimi - Tam Yetki'],
        ['slug' => 'users.view', 'name' => 'Kullanıcı Görüntüleme'],
        ['slug' => 'users.view.own', 'name' => 'Kendi Profilini Görüntüleme'],
        // ...
    ];
}

Rol-Permission Atamaları

Rol-permission atamaları controller'larda getDefaultRolePermissions() metodu ile tanımlanır:

public static function getDefaultRolePermissions(): array
{
    return [
        'mgmt.superadmin' => [
            'users.manage', 'users.view', 'users.view.own',
            // ...
        ],
        'mgmt.admin' => [
            'users.view', 'users.view.own',
            // ...
        ],
    ];
}

Permission Pattern'leri

Pattern	Açıklama	Örnek
{module}.manage	Modül tam yetki	users.manage
{module}.view	Modül görüntüleme	users.view
{module}.view.own	Kendi kaynaklarını görüntüleme	users.view.own
{module}.create	Modül oluşturma	users.create
{module}.create.own	Kendi kaynaklarını oluşturma	users.create.own
{module}.update	Modül güncelleme	users.update
{module}.update.own	Kendi kaynaklarını güncelleme	users.update.own
{module}.delete	Modül silme	users.delete
{module}.delete.own	Kendi kaynaklarını silme	users.delete.own
{module}.restore	Modül geri yükleme	users.restore
{module}.restore.own	Kendi kaynaklarını geri yükleme	users.restore.own

Hiyerarşi Kontrolü

Rol Hiyerarşisi

Kullanıcılar sadece kendi seviyelerinden düşük seviyeli rolleri yönetebilir:

• Kullanıcı priority: 20 rolüne sahipse, sadece priority > 20 rolleri oluşturabilir/güncelleyebilir/silebilir
• Sistem rolleri (system.toor, server.root) için gizli anahtar gereklidir

Permission Hiyerarşisi

Permission'lar da priority değerine göre sıralanır:

Permission Pattern	Priority	Açıklama
admin.manage	10	En yüksek yetki
admin.*	20	Admin seviyesi
*.manage	30	Modül yönetimi
*.*	40	Standart permission'lar
*.own	50	Kendi kaynak permission'ları

Sistem Rolleri

Özellikler

• Tüm permission kontrollerini otomatik bypass eder
• Tüm permission'lar otomatik atanır (RoleSeeder'da)
• Gizli anahtar ile korunur (ROLE_SYSTEM_SECRET)

Gizli Anahtar Kullanımı

Sistem rolleri için gizli anahtar gereklidir:

Ortam Değişkeni:

ROLE_SYSTEM_SECRET=your-secret-key

Header:

X-Role-Secret: your-secret-key

Body (Opsiyonel):

{
  "secret": "your-secret-key"
}

Kullanıcı Permission'ları

Permission Kaynakları

Kullanıcılar permission'ları iki kaynaktan alabilir:

1. Role'lerden: Kullanıcının rolleri üzerinden gelen permission'lar
2. Kullanıcıya Özel: Kullanıcıya doğrudan atanmış permission'lar

Permission Kontrolü

Permission kontrolü şu sırayla yapılır:

1. Sistem rolü kontrolü (varsa bypass)
2. Kullanıcıya özel reddedilmiş permission kontrolü
3. Kullanıcıya özel verilmiş permission kontrolü
4. Role'lerden gelen permission kontrolü

.own Permission'ları

.own uzantılı permission'lar, kullanıcının sadece kendi kaynaklarını yönetmesine izin verir:

• users.view.own: Sadece kendi profilini görüntüleme
• users.update.own: Sadece kendi profilini güncelleme
• users.delete.own: Sadece kendi hesabını silme

API Endpoint'leri

Roller

• GET /api/v1/roles - Rol listesi
• POST /api/v1/roles - Rol oluştur
• GET /api/v1/roles/{id} - Rol detayı
• PUT/PATCH /api/v1/roles/{id} - Rol güncelle
• DELETE /api/v1/roles/{id} - Rol sil
• POST /api/v1/roles/{id}/restore - Rol geri yükle

Permission'lar

• GET /api/v1/permissions - Permission listesi
• POST /api/v1/permissions - Permission oluştur
• GET /api/v1/permissions/{id} - Permission detayı
• PUT/PATCH /api/v1/permissions/{id} - Permission güncelle
• DELETE /api/v1/permissions/{id} - Permission sil
• POST /api/v1/permissions/{id}/restore - Permission geri yükle

Rol-Permission İlişkileri

• POST /api/v1/roles/assign-permission - Role permission ata
• POST /api/v1/roles/remove-permission - Role permission kaldır

Kullanıcı-Rol İlişkileri

• POST /api/v1/users/assign-role - Kullanıcıya rol ata
• POST /api/v1/users/remove-role - Kullanıcıdan rol kaldır

Kullanıcı Permission'ları

• GET /api/v1/users/{user}/permissions - Kullanıcı permission listesi
• POST /api/v1/users/{user}/permissions - Kullanıcıya permission ata
• PUT/PATCH /api/v1/users/{user}/permissions/{permission?} - Kullanıcı permission güncelle
• DELETE /api/v1/users/{user}/permissions/{permission?} - Kullanıcıdan permission kaldır

Detaylı bilgi için RBAC API Referansı sayfasına bakın.

İlgili Dokümantasyon

• Permission Kılavuzu - Permission kullanımı
• RBAC API Referansı - API endpoint'leri